Jak zostać audytorem?

Autor zdjęcia: Ramnath Bhat. Flickr [Creative Commons]

Branża audytorska jest bardzo dochodowa, choć siłą rzeczy stanowi niszę na rynku usług finansowych i doradczych. Zazwyczaj komórki zajmujące się audytem działają w ramach firm doradztwa podatkowego, a także kancelarii prawnych specjalizujących się w tematyce podatkowej i gospodarczej. Jeśli mamy to szczęście, że skończyliśmy studia prawnicze i posiadamy aplikację adwokacką lub radcowską, nasza droga do stania się audytorem będzie krótsza. Będziemy bowiem posiadać konieczną wiedzę, którą uzupełnimy o treści szkoleń oraz kursów. Oczywiście samo ukończenie kursów to nie wszystko. Trzeba jeszcze uzyskać tytuł biegłego rewidenta (audytora) i zostać wpisanym na specjalną listę prowadzoną przez Krajową Radę Biegłych Rewidentów. Zdanie egzaminu wiąże się także ze złożeniem odpowiedniego ślubowania, w którym audytor deklaruje rzetelność i działanie w granicach prawa zgodnie z najlepiej pojmowanym interesem swoich klientów. Odpowiedzialność jest spora, ponieważ badanie sprawozdań finansowych firm wymaga ogromnej staranności oraz szerokiej wiedzy z zakresu finansów. Także wnioski wyciągane z tych analiz mogą mieć wielką wagę z punktu widzenia przyszłości przedsiębiorstwa, w którym przyjdzie audytorowi działać. Presja jest niemała, ale można sobie z nią poradzić.

Wymagania

Oczywiście nie trzeba być prawnikiem, by wstąpić w szeregi rewidentów. Trzeba jednak legitymować się wyższym wykształceniem. Jeśli będzie ono miało jakiś związek ze sferą prawniczą lub ekonomiczną, z pewnością będzie prościej odnaleźć się w temacie audytu. Warunków przewidzianych przez prawo jest więcej. Kandydat musi mieć nieposzlakowaną opinię, korzystać z pełni praw publicznych i mieć pełną zdolność do czynności prawnych. Przeszłość kandydata ma znaczenie – nie może on być skazany prawomocnym wyrokiem sądu za umyślnie popełnione przestępstwo, w tym przestępstwo skarbowe. Przynajmniej jeden rok przyszły audytor musi praktykować w dziedzinie rachunkowości w którymkolwiek z państw członkowskich Unii Europejskiej. Nim zostanie dopuszczony do egzaminu musi również przejść dwuletni okres aplikacji pod kierunkiem biegłego rewidenta o pełnych uprawnieniach. Egzamin, który go czeka składa się z kilku części – pisemnych oraz ustnej. Ustna część to egzamin dyplomowy, który ostatecznie sprawdza nabytą przez rewidenta wiedzę.

Uprawnienia rewidenta

Jest możliwe, że uprawnienia do wykonywania zawodu audytora/rewidenta uzyskaliśmy w innym państwie. Takich przypadków nie ma zbyt wiele, ale się zdarzają. O ile egzamin zdaliśmy w kraju należącym do Unii, nie ma większego problemu. Wystarczy wówczas zdać jedynie egzamin z prawa gospodarczego w zakresie dotyczącym czynności rewizyjnych, a obowiązującego w granicach Rzeczypospolitej Polskiej. Uzyskanie uprawnień w państwie nie będącym członkiem UE nie zamyka drogi do pracy jako audytor nad Wisłą. Warunkiem jest, aby prawo tego państwa dopuszczało analogiczną sytuację w odniesieniu do obywatela polskiego, który został biegłym rewidentem w naszym kraju. Trzeba wówczas zdać taki sam egzamin jak ten, który przewidziano dla audytorów wykształconych w Unii. Kompetencje i uprawienia rewidentów wykraczają poza analizowanie sprawozdań finansowych. Mogą oni między innymi prowadzić księgi rachunkowe, wydawać ekspertyzy i opinie finansowe, a także doradzać w materii organizacji rachunkowości w firmach.

Pomoc audytorska

Autor zdjęcia: epSos.de. Flickr [Creative Commons]

Przedsiębiorstwa, które chcą prawidłowo funkcjonować, ale które napotykają rozmaite problemy nie są skazane na to, by się z nimi samodzielnie borykać. Jeśli kłopoty dotyczą sfery rozliczeń finansowych, a także zagadnień księgowych i podatkowych, ratunkiem może okazać się audytor. Przeprowadzenie audytu w firmie nie jest jakimś koszmarem i z pewnością nie wywoła trzęsienia ziemi – no chyba że skala nieprawidłowości będzie tak duża, że szefostwo będzie zmuszone podjąć radykalne kroki. Nie o tym jednak mowa. Audyt jest usługą kierowaną dla firm działających w dowolnej branży i generującej dowolny dochód oraz obrót. Siłą rzeczy częściej korzystają z niego podmioty większe i operujące na poważnym kapitale, ponieważ nawet stosunkowo nieduże rozbieżności mogą przy tej skali jawić się jako spore i wpływać w widoczny sposób na stan przedsiębiorstwa. Jeśli zarząd chce mieć pewność, że wszystko jest realizowane zgodnie z obowiązującymi przepisami i że smutni panowie z kontroli skarbowej nie zapukają pewnego ranka do drzwi siedziby – warto zaprosić audytora. Sam fakt jego obecności powinien uspokoić atmosferę, bo oto na miejscu jest człowiek kompetentny i skory do pomocy. Nie robi tego za darmo, więc również będzie mu zależało, by swoje zadanie wykonać jak najlepiej.

Bezstronność na wagę złota

Wykrycie błędów, niezgodności i nieścisłych zapisów w firmowej dokumentacji może stanowić poważny problem dla osób, które pracują w niej na co dzień. Z jednej strony mogą pojawiać się obawy o to, czy aby nie moje błędy spowodowały, że przedsiębiorstwo ma kłopot. Z drugiej strony pojawia się całkiem naturalny odruch solidarności pracowników, którzy nie chcą kopać dołków pod kolegami. Odpowiedzialny i ludzki szef powinien brać to pod uwagę i w okolicznościach, które wymagają bezstronnej rzetelności sięgnąć po fachowca z zewnątrz. Audytor ma kompetencje, które pozwalają mu na wychwycenie wątpliwych punktów z ksiąg podatkowych, zeznań, faktur oraz bilansów. Czasami na miejscu pojawia się zespół audytorów, co znacznie przyspiesza całą procedurę i sprawia, że rośnie szansa na wychwycenie większej liczby potknięć. Również czas oczekiwania na sporządzenie raportu wraz z wnioskami i sugestiami będzie krótszy. Trzeba podkreślić, że dla skuteczności audytu rewidenci muszą sięgnąć naprawdę głęboko i w interesie podmiotu leży, aby niczego przed nimi nie ukrywać.

Transparentność jest potrzebna

Jednym z warunków skutecznego audytu jest pełna przejrzystość i kompletność materiału źródłowego, w oparciu o który audytor będzie przygotowywał raport. Obowiązkiem rewidentów jest nie ograniczyć się jedynie do oświadczeń szefostwa czy poszczególnych pracowników jednostki odpowiadających za badany obszar. Wszystko musi mieć swoje odbicie w dokumentach, więc nim audyt się rozpocznie menadżerowie powinni sami przygotować możliwie pełną dokumentację. Może się zdarzyć, że w toku pracy audytor poprosi o dodatkowe informacje – należy ich wówczas udzielić, rzecz jasna z formalną podstawą w postaci dokumentów. Koszt przeprowadzenia kontroli audytorskiej zależy od różnych czynników. Decyduje o tym wielkość badanego przedsiębiorstwa, typ branży, struktura organizacyjna (audyt w spółkach giełdowych jest zwykle droższy), a także zakres czasowy, który ma podlegać analizie. Zanim zdecydujemy się na konkretnego wykonawcę, radzimy zapoznać się z ofertami różnych audytorów i wstępną wyceną.

Giełda Papierów Wartościowych

Autor zdjęcia: Travel Africionado. Flickr [Creative Commons]

Wprowadzenie Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej miało na celu dość daleko idącą unifikację sposobów rozliczenia spółek giełdowych z różnych państw świata i z różnych kontynentów. Pojawia się pytanie, po co tworzyć takie regulacje i narzucać je wszystkim uczestnikom procesów gospodarczych? Pozornie może się to wydawać ograniczeniem, jednak w praktyce jest dokładnie przeciwnie. Otóż funkcjonujemy w globalnej gospodarce, w której stopień zależności pomiędzy różnymi podmiotami idzie bardzo daleko. Nowoczesne formy płatności i bankowość elektroniczna pozwalają w ciągu krótkiego czasu przelewać ogromne środki pieniężne z kraju do kraju, z konta na konto. W końcu ktoś musiał wpaść na pomysł, by w materii finansowych przepływów obowiązywał jakiś wspólny „rozkład jazdy”. Wpierw pojawiły się Międzynarodowe Standardy Rachunkowości, których początek datuje się na 1973 rok i które były aktualizowane do 2001 roku. Część z nich obowiązuje także dziś, ale już w ramach regulacji MSSF. Nad ich przestrzeganiem, wprowadzaniem oraz kształtem czuwa międzynarodowa organizacja IASB, a wyznaczane przez nią standardy obowiązują w tej chwili w większości cywilizowanych państw świata. Złożoność problematyki poruszanej w MSSF sprawia, że ich implementacją muszą zajmować się specjaliści wysokiej klasy.

Dla kogo MSSF?

Wiele firm doradztwa podatkowego działających na różnych rynkach, w tym w Polsce, ma w swoich pakietach usług zadania związane z MSSF. Klientami w tym zakresie są najczęściej spółki giełdowe lub aspirujące do tego, aby na giełdzie się pojawić. Nie jest to jednak regułą. Analitycy zwracają uwagę na to, że coraz więcej przedsiębiorstw nie mających związków z giełdą decyduje się na to, by prowadzić swoje finansowe operacje zgodnie ze światowymi standardami. Ma im to ułatwić wymianę handlową i relacje inwestorskie z partnerami z zagranicy, dla których MSSF to często chleb powszedni. Czasami we wnioskach po przeprowadzonym audycie znajduje się sugestia, aby rozważyć wprowadzenie tych standardów w danej firmie. Nie jest to rzecz jasna obligatoryjne, jednakże audytorzy stoją często na stanowisku, że może być sporym ułatwieniem i wprowadzić w księgowość firmy więcej porządku i przejrzystości. Ostateczna decyzja zawsze należy jednak do szefostwa danego przedsiębiorstwa. Jeśli kalkulacja wypadnie korzystnie, takie rozwiązanie się opłaca.

Cele i cechy

Gdyby ktoś nie wiedział, o co chodzi z tymi standardami, to warto krótko wyjaśnić, jakie są cele MSSF. Jak już nadmieniono wyżej, skutkiem ich obowiązywania ma być zaistnienie bezpośredniej porównywalności pomiędzy finansowymi sprawozdaniami spółek z całego świata. Aktualne różnice wynikają z budowy systemów rachunkowych i rozwiązań księgowych, które są normą w poszczególnych państwach. MSSF oznacza standaryzację, a więc rośnie przejrzystość w tym aspekcie. Zgodnie z założeniami każde sprawozdanie, które powstaje w oparciu o międzynarodowe normy powinno cechować się między innymi trafnością, wiarygodnością, zrozumiałością oraz istotnością. Niestety wadą MSSF jest ich wysoki stopień skomplikowania i szczegółowość postanowień. Utrudnia to znacząco wprowadzenie omawianych standardów w praktykę biznesową i decyduje o tym, że korzystają z nich przede wszystkim największe firmy, które stać na zaawansowaną obsługę w zakresie audytu i doradztwa podatkowego.